Tác dụng của than hoạt tính và hướng dẫn sử dụng

Than thông thường được làm từ than bùn, gỗ, vỏ dừa, hoặc dầu mỏ. “Than hoạt tính” cũng tương tự như vậy, nhưng được xử lý đặc biệt để sử dụng như một loại thuốc chữa bệnh. Nó có rất nhiều tác dụng khác nhau đối với cơ thể con người.

Tác dụng của than hoạt tính có rất nhiều nhưng không phải lúc nào nó cũng phát huy hiệu quả. Bên cạnh đó, nó cũng có nhiều “tác dụng tin đồn” – chưa có bằng chứng khoa học. Để hiểu rõ hơn, mời các bạn tham khảo bài viết sau đây nhé!

Than hoạt tính là gì?

Than hoạt tính là bột mịn màu đen được làm từ than xương, vỏ dừa, than bùn, than cốc, than đá hoặc mùn cưa.

Than được xử lý ở nhiệt độ rất cao. Nhiệt độ cao sẽ thay đổi cấu trúc bên trong của nó, làm giảm kích thước lỗ của nó và tăng diện tích bề mặt của nó. Điều này dẫn đến việc nó xốp hơn so với than thường.

Loading...

Than hoạt tính không nên nhầm lẫn với than bánh được sử dụng trong đun nấu. Mặc dù cả hai đều được làm từ các vật liệu cơ bản giống nhau, nhưng than bánh/than củi không được “kích hoạt” ở nhiệt độ cao. Hơn nữa, chúng có chứa các chất độc hại cho con người.

Than hoạt tính hoạt động bằng cách bẫy độc tố và hóa chất trong ruột, ngăn cản sự hấp thu của chúng.

Kết cấu xốp của than có điện tích âm, khiến điện tích thu hút các phân tử tích điện dương, chẳng hạn như chất độc và khí. Điều này giúp nó bẫy độc tố và hóa chất trong ruột.

Bởi vì than hoạt tính không được cơ thể hấp thu, nên nó sẽ mang các chất độc bám vào bề mặt của nó ra khỏi cơ thể bạn qua phân và nước tiểu.

Xem thêm >>> 10 cách làm đẹp da mặt đơn giản nhất có thể bạn chưa biết.

Tác dụng của than hoạt tính

1. Chữa ngộ độc

Nhờ vào tính chất gắn kết độc tố mà than hoạt tính có nhiều ứng dụng y tế khác nhau. Điển hình nhất, than hoạt tính thường được sử dụng trong trường hợp ngộ độc. Đây là tác dụng của than hoạt tính điển hình nhất.

Đó là bởi vì nó có thể liên kết nhiều loại thuốc khác nhau, làm giảm tác dụng của chúng. Ở người, than hoạt tính đã được sử dụng như một thuốc giải độc độc kể từ đầu những năm 1800.

Nó có thể được sử dụng để điều trị quá liều thuốc theo toa, cũng như dùng quá liều các loại thuốc không kê toa như aspirin, acetaminophen và thuốc an thần.

Ví dụ, các nghiên cứu cho thấy khi một liều duy nhất 50-100 gram than hoạt tính được thực hiện trong vòng năm phút sau khi uống thuốc, nó có thể làm giảm sự hấp thu thuốc ở người lớn tới 74%.

Hiệu ứng này giảm xuống còn khoảng 50% khi than được uống 30 phút sau khi uống thuốc và 20% nếu dùng 3 giờ sau khi dùng thuốc quá liều.

Điều quan trọng cần lưu ý là than hoạt tính không hiệu quả trong mọi trường hợp ngộ độc. Ví dụ, nó dường như có ít tác dụng đối với ngộ độc rượu, kim loại nặng, sắt, lithium, kali, axit hoặc kiềm.

Hơn nữa, các chuyên gia cảnh báo rằng than hoạt tính không nên được dùng thường xuyên trong mọi trường hợp ngộ độc. Thay vào đó, việc sử dụng nó nên được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể.

2. Hỗ trợ chức năng thận

Than hoạt tính có thể giúp thúc đẩy chức năng thận bằng cách giảm số lượng các sản phẩm chất thải mà thận phải lọc.

Điều này có thể đặc biệt có lợi ở những bệnh nhân bị bệnh thận mãn tính, một tình trạng trong đó thận không còn có thể lọc các sản phẩm chất thải.

Thận khỏe mạnh thường được trang bị rất tốt để lọc máu mà không cần thêm bất kỳ sự trợ giúp nào. Tuy nhiên, bệnh nhân bị bệnh thận mãn tính thường có một thời gian khó khăn hơn loại bỏ urê và các chất độc khác ra khỏi cơ thể.

Than hoạt tính có thể có khả năng liên kết với urê và các chất độc khác, giúp cơ thể loại bỏ chúng.

Urê và các sản phẩm chất thải khác có thể đi từ dòng máu vào ruột thông qua một quá trình được gọi là khuếch tán. Trong ruột, chúng trở thành ràng buộc để kích hoạt than và bài tiết trong phân.

Ở người, than hoạt tính đã được chứng minh là giúp cải thiện chức năng thận ở những người bị bệnh thận mãn tính.

Trong một nghiên cứu, các chất bổ sung than hoạt tính có thể giúp làm giảm lượng urê trong máu và các chất thải khác ở những bệnh nhân bị bệnh thận giai đoạn cuối.

Điều đó nói rằng, bằng chứng hiện tại là yếu và cần nhiều nghiên cứu chất lượng cao hơn trước khi có thể đưa ra kết luận mạnh mẽ rằng tác dụng của than hoạt tính này là đúng.

3. Giảm mùi hôi cơ thể

Than hoạt tính có thể giúp giảm mùi hôi khó chịu ở những người bị bệnh trimethylaminuria (TMAU), còn được gọi là hội chứng mùi cá. Đây là một tác dụng của than hoạt tính được khá nhiều người biết đến.

TMAU là một tình trạng di truyền trong đó trimethylamine (TMA), một hợp chất có mùi tương tự như cá thối, tích tụ trong cơ thể.

Những người khỏe mạnh thường có thể chuyển đổi TMA có mùi tanh thành một hợp chất không mùi trước khi bài tiết nó trong nước tiểu. Tuy nhiên, những người bị TMAU thiếu enzyme cần thiết để thực hiện chuyển đổi này.

Điều này khiến TMA tích lũy trong cơ thể và đi vào nước tiểu, mồ hôi và hơi thở, làm cho mùi hôi tanh, hôi thối.

Các nghiên cứu cho thấy bề mặt xốp của than hoạt tính có thể giúp kết hợp các hợp chất có mùi nhỏ như TMA, làm tăng sự bài tiết của chúng.

Một nghiên cứu nhỏ ở bệnh nhân TMAU đã phân tích tác dụng của việc bổ sung 1,5 gam than hoạt tính trong 10 ngày. Nó làm giảm nồng độ TMA trong nước tiểu của bệnh nhân đến mức tìm thấy ở những người khỏe mạnh.

Những kết quả này có vẻ đầy hứa hẹn, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn.

4. Giảm mức cholesterol

Than hoạt tính cũng có thể giúp giảm mức cholesterol. Đó là bởi vì nó có thể liên kết cholesterol và các axit mật có chứa cholesterol trong ruột, ngăn cản cơ thể hấp thụ chúng. Đây là một tác dụng của than hoạt tính được khá nhiều người ưa chuộng.

Trong một nghiên cứu, lấy 24 gram than hoạt tính mỗi ngày trong bốn tuần làm giảm tổng lượng cholesterol xuống 25% và cholesterol LDL “xấu” tới 25%. Mức cholesterol HDL “tốt” cũng tăng 8%.

Trong một nghiên cứu khác, dùng 4–32 gam than hoạt tính hàng ngày giúp giảm cholesterol LDL tổng số và “xấu” xuống 29-41% ở những người có mức cholesterol cao. Trong nghiên cứu này, liều lượng than hoạt tính lớn hơn có vẻ hiệu quả nhất.

Loading...

Tuy nhiên, thật thú vị khi lưu ý rằng tất cả các nghiên cứu liên quan đến chủ đề này đã được thực hiện trong những năm 1980. Các nghiên cứu gần đây hơn sẽ giúp xác nhận liên kết.

5. Những tác dụng khác

Than hoạt tính cũng là một phương thuốc phổ biến tại nhà với nhiều công dụng, tuy nhiên tất cả chúng đều chưa được khoa học chứng minh hoặc thiếu bằng chứng xác đáng, vì thế bạn nên cẩn trọng.

  • Trị tiêu chảy do irinotecan gây ung thư : Irinotecan là một loại thuốc ung thư được biết là gây tiêu chảy. Nghiên cứu ban đầu cho thấy dùng than hoạt tính trong khi điều trị với irinotecan làm giảm tiêu chảy, bao gồm tiêu chảy nặng, ở trẻ em dùng thuốc này.
  • Giảm khí (đầy hơi) : Một số nghiên cứu cho thấy than hoạt tính có hiệu quả trong việc giảm khí đường ruột, nhưng các nghiên cứu khác thì không đồng ý. Còn quá sớm để đi đến kết luận về tác dụng của than hoạt tính này.
  • Trị khó tiêu : Một số nghiên cứu ban đầu cho thấy rằng dùng một số sản phẩm kết hợp có chứa than hoạt tính và simethicone, có hoặc không có oxit magiê, có thể làm giảm đau, đầy hơi và cảm giác no ở những người khó tiêu. Kết quả thực tế không rõ ràng.
  • Điều trị giảm lưu lượng mật (ứ mật) trong thai kỳ : Dùng than hoạt tính bằng miệng có vẻ giúp điều trị ứ mật trong thai kỳ, theo một số báo cáo nghiên cứu ban đầu.
  • Giảm mức độ phophate ở những người chạy thận nhân tạo : Nghiên cứu ban đầu cho thấy việc sử dụng than hoạt tính hàng ngày trong 24 tuần có thể làm giảm nồng độ phosphate ở những người chạy thận nhân tạo có nồng độ phosphate cao.
  • Ngăn ngừa buồn nôn : Than hoạt tính được nhiều người dùng để trị chứng nôn nao/ buồn nôn, nhưng một số chuyên gia hoài nghi về khả năng hoạt động của nó. Than hoạt tính dường như không có ích khi bạn uống rượu.
  • Giảm tác dụng độc hại từ phenytoin thuốc chống co giật : Một số nghiên cứu ban đầu cho thấy than hoạt tính có thể giúp loại bỏ phenytoin khỏi cơ thể, đưa nồng độ phenytoin trở lại mức bình thường.
  • Làm lành vết thương : Một số nghiên cứu ban đầu cho thấy sử dụng băng bằng than hoạt tính không giúp chữa lành vết thương ở những người có vết thương lâu dài như loét áp lực.
  • Điều trị da : Áp dụng than hoạt tính lên da được coi là phương pháp điều trị hiệu quả cho mụn và côn trùng hoặc rắn cắn. Tuy nhiên, chỉ có thể tìm thấy các báo cáo giai thoại về chủ đề này.
  • Thanh lọc cơ thể : Than hoạt tính là cách phổ biến để giảm hàm lượng kim loại nặng và florua trong nước. Tuy nhiên, nó không có vẻ hiệu quả trong việc loại bỏ vi-rút, vi khuẩn hoặc khoáng chất nước cứng.
  • Tẩy trắng răng : Sử dụng than hoạt tính để đánh răng của bạn là một giai thoại được nói để làm trắng chúng . Nó được cho là làm như vậy bằng cách hấp thụ mảng bám và các hợp chất nhuộm màu khác. Tuy nhiên, không có nghiên cứu nào có thể được tìm thấy để hỗ trợ cho tuyên bố này.

Xem thêm >>> Uống mật ong vào buổi tối: Bí quyết chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp.

Sử dụng than hoạt tính có an toàn không?

Than hoạt tính được coi là an toàn trong hầu hết các trường hợp và phản ứng bất lợi được cho là không thường xuyên và hiếm khi nghiêm trọng.

Điều đó nói rằng, nó có thể gây ra một số tác dụng phụ khó chịu, phổ biến nhất trong số đó là buồn nôn và nôn mửa. Ngoài ra, táo bón và phân đen là hai tác dụng phụ thường gặp khác.

Khi than hoạt tính được sử dụng như thuốc giải độc khẩn cấp cho chất độc, có nguy cơ nó có thể đi vào phổi, chứ không phải là dạ dày. Điều này đặc biệt đúng nếu người nhận bị nôn mửa, buồn ngủ hoặc bán ý thức. Vì rủi ro này, than hoạt tính chỉ nên được trao cho những người hoàn toàn ý thức.

Hơn nữa, than hoạt tính có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng ở những người bị rối loạn chuyển hóa porphyria, một bệnh di truyền hiếm gặp ảnh hưởng đến da, ruột và hệ thần kinh.

Ngoài ra, trong những trường hợp rất hiếm, than hoạt tính có liên quan đến tắc nghẽn.

Điều đáng nói đến là than hoạt tính cũng có thể làm giảm sự hấp thu của một số loại thuốc nhất định. Do đó, các cá nhân dùng thuốc nên tham khảo ý kiến ​​chuyên gia chăm sóc sức khỏe của họ trước khi uống thuốc.

Hướng dẫn sử dụng than hoạt tính

Những người quan tâm đến việc thử than hoạt tính có thể tìm thấy tại các nhà thuốc đông y. Hãy chắc chắn làm theo hướng dẫn liều lượng tương tự như hướng dẫn sử dụng trong các nghiên cứu được đề cập ở trên. Cần phân biệt rõ những tác dụng của than hoạt tính, cái nào đã được khoa học chứng minh và cái nào chỉ là tin đồn.

Trong trường hợp ngộ độc thuốc, điều quan trọng là phải tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay lập tức.

Một liều 50-100 gam có thể được quản lý bởi một chuyên gia y tế, lý tưởng trong vòng một giờ của quá liều. Trẻ em thường nhận được liều thấp hơn 10-25 gram.

Liều dùng cho các điều kiện khác dao động từ 1,5 gram để điều trị bệnh mùi cá đến 4–32 gram mỗi ngày để giảm cholesterol và thúc đẩy chức năng thận ở bệnh thận giai đoạn cuối.

Các chất bổ sung than hoạt tính có thể được tìm thấy ở dạng thuốc viên hoặc bột. Khi được lấy làm bột, than hoạt tính có thể được trộn với nước hoặc nước ép không có tính axit. Điều này sẽ làm tăng tác dụng của than hoạt tính.

Ngoài ra, tăng lượng nước uống của bạn có thể giúp ngăn ngừa các triệu chứng táo bón.

Xem thêm >>> Giải độc corticoid hiệu quả chỉ với 6 bước đơn giản tại nhà.

Hy vọng rằng, qua những thông tin trên, các bạn đã hiểu rõ hơn Than hoạt tính là gì, tác dụng của than hoạt tính và cách sử dụng nó đúng cách nhất.

Loading...

Thảo luận về điều này:

thảo luận